Acteren om te overleven

Grunberg de filmcriticus

Net als romans zijn films voor Arnon Grunberg een manier om in de wereld door te dringen. Het fictieve aspect van film projecteert Grunberg op het ‘echte’ leven. In feite speelt ieder mens een rol en men is niet in staat zich van deze rol los te maken. Zonder fantasie is het leven ondraaglijk; onecht zijn is een voorwaarde om te overleven.     

In 2013 verscheen Buster Keaton lacht nooit. Arnon Grunberg over film, een verzameling filmessays die Arnon Grunberg tussen 1995 en 2010 voor NRC Handelsblad en Vrij Nederland schreef. De essays zijn in meerdere opzichten interessant. De thematiek van de geselecteerde films raakt aan de thema’s die Grunbergs oeuvre domineren (burgerlijkheid, morele verontwaardiging, oorlog, de relatie fictie / werkelijkheid en de verschillende kanten van ethiek).

Daarnaast houdt zijn opvatting over films verband met zijn poëticale opvatting. Volgens de auteur gaat niemand naar de film voor interessant camerawerk of een fraaie belichting. De schrijver Grunberg wil niet opvallen door zijn taalgebruik; hij wil verhalen vertellen die je kunt begrijpen zonder dat taal of stijl als afleiding fungeert.

Grunberg is geen standaard criticus of recensent. Hij ziet het leven als een film: de mens speelt een rol want onechtheid is een voorwaarde om te overleven. In zijn essay over The Truman Show schrijft Grunberg: ‘Twijfelen aan de echtheid van iets is twijfelen aan je eigen gevoel.’ Daarnaast schrijft hij in zijn stuk over Wag the dog: ‘De bedoeling van het leven is om het leven in scène te zetten. Wat is een niet in scène gezet leven? De waarheid misschien. Haren en zeepresten in het doucheputje. Een enkeling uitgezonderd zit niemand daarop te wachten.’

Verifieerbare feiten zijn volgens Grunberg voor niemand interessant. Gedachten kunnen levendiger zijn dan alles wat de werkelijkheid te bieden heeft. Zonder fantasie is het leven waardeloos, luidt het thema van Le conseguenze dell’amore. Het is geen toeval dat Grunberg deze film belangrijk noemt.

‘Word wie ze denken dat je bent’, adviseert Grunberg in zijn Voetnoot van 12 december 2013. De suggestie voldoet. Een rol spelen in de film die Het leven heet: alleen dan blijft die verwoestende waarheid op gepaste afstand. Fantasie is kortom onontbeerlijk; we acteren om te overleven.  

– L.R. Fonteijne

Recent Related Posts

Reacties zijn gesloten.