Grunbelistiek

Hoe journalistiek is Grunbergs journalistiek?

Grunberg scheidt fictie en non-fictie strikt van elkaar en wil non-fictie zo ‘correct mogelijk weergeven’. Al lijkt zijn journalistieke schrijfstijl daar niet altijd aan mee te werken.

Objectiviteit, eerlijkheid, waarheid. Daar lijkt het Grunberg om te doen als hij een journalistieke productie levert. “De mensen met wie ik praat moeten wat ze gezegd hebben in de tekst terugvinden”, zei hij in 2010 in een interview met hoogleraar Johan Goud. “Dat vind ik essentieel.”
Hiermee raakt Grunberg de essentie van de journalistiek: die moet onafhankelijke, betrouwbare, nauwkeurige en uitvoerige informatie verschaffen, aldus het boek The Elements of Journalism.
Maar wie Grunbergs schrijfstijl in de NRC-reportages uit Kamermeisjes en soldaten analyseert, ziet iets anders. Die ziet Grunbergiaanse kenmerken die volgens stijlonderzoekster Suzanne Fagel ook in zijn romans terugkomen. En die kenmerken maken zijn journalistieke schrijfstijl niet per definitie journalistiek.

Zekere zaak
Grunberg poneert veel zelfzekere oneliners waarmee hij zijn eigen ervaring of mening op een stellige manier aan de lezer opdringt: Ze willen me doden, dus ik besta (in Afghanistan). Of: Je bent thuis waar je afwezigheid wordt opgemerkt (in Schone lakens). Dankzij deze aforismen maakt de lezer kennis met Grunbergs mening. Maar meningen zijn niet waarheidsgetrouw en objectief.

Herhalingsdrang
‘Een triomfboog’ van Grunbergs stijl. Zo worden de herhalingen in Grunbergs werk genoemd. Terecht: Grunbergs werk is doorspekt van woordherhalingen. Zijn ze journalistiek? Niet echt. Ze benadrukken bepaalde informatie en beïnvloeden zo de lezer. “We vermijden woordherhalingen”, zegt een eindredacteur van de Volkskrant. Alleen voor columnisten geldt daar: geen stijlkenmerken verwijderen. Maar Grunbergs reportages zijn geen columns. Woordherhalingen zijn dan ongepast; Grunberg negeert deze journalistieke (ongeschreven) regel.

Het leger als schoolklas
In Grunbergs oorlogsreportages vormt het soldatenleven een vruchtbare basis voor vergelijkingen: We gingen naar buiten, relatief gedisciplineerd maar toch opgewonden, als een schoolklas, aldus Grunberg in Afghanistan. Vergelijkingen zijn beeldend en soms verhelderend, maar niet waarheidsgetrouw of nauwkeurig. Het is de auteur die de vergelijking kiest en de lezer een beeld of associatie voorschotelt en dat past niet bij een objectieve journalist. Een eindredacteur van De Telegraaf: “Vergelijkingen zijn subjectief. Als ik een tekst moet redigeren, sneuvelen ze al snel.”

Grunbelistiek
Grunbergs journalistieke producties mogen dan wel verslagen zijn van de werkelijkheid, van datgeen dat gebeurde en waar Grunberg bij was, de schrijfstijl doet niet meteen aan pure journalistiek denken. Het doet al snel denken aan – ja, eigenlijk simpelweg aan Arnon Grunberg zelf. Een groot schrijver, die in zijn journalistieke producties toch een beetje het literaire genie laat meeschrijven. Geen journalistiek, maar Grunbelistiek. 

– Lisanne van Sadelhoff

Recent Related Posts

Reacties zijn gesloten.